7 بهترین قرص خواب آور: نحوه مصرف + عوارض

دارویی که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند. عوارض این دارو شامل سردرد، حالت تهوع، خواب‌آلودگی در طول روز است. اغلب برای افراد مسن که با بی‌خوابی دست و پنجه نرم می‌کنند تجویز می‌شود.

چه افرادی نباید ملاتونین مصرف کنند؟

2 دارو از دسته آنتی هیستامین‌ها هستند. عوارض جانبی آن می‌تواند یبوست، خشکی دهان، احتباس ادرار و خواب‌آلودگی روزانه باشد.

• سرگیجه یا سبکی سر که می‌تواند منجر به افتادن شود.

• سردرد

• اسهال و حالت تهوع

• خواب‌آلودگی طولانی مدت

• واکنش آلرژیک شدید

• اختلال در کارهایی مثل رانندگی و غذا خوردن

• تغییرات در تفکر و رفتار، توهم، آشفتگی، مشکل در به‌خاطر سپردن وقایع

• مشکل حافظه و اختلال عملکرد روزانه

از قوی‌ترین قرص‌های خواب‌آور بنزودیازپین‌ها مانند لورازپام، دیازپام، کلونازپام هستند که اثر قوی و ماندگار دارند.

زولپیدم و زالپلون از جمله داروهای سریع‌الاثر هستند و طی 15 الی 30 دقیقه اثر می‌کنند و ماندگاری 6 الی 8 ساعته در بدن دارند.

کلونازپام یک خواب‌آور قوی محسوب می‌شود و جز داروهای ضد تشنج نیز طبقه‌بندی می‌شود. ماندگاری آن بین 8 تا 12 ساعت است اما در جریان خون برخی افراد تا 48 ساعت هم ماندگار می‌ماند. مصرف این دارو برای افرادی که شاغل هستند، رانندگی می‌کنند و یا کارهای نیازمند تمرکز یا حافظه انجام می‌دهند، بدون نسخه پزشک توصیه نمی‌شود.

دیفن هیدرامین و دوکسیلامین و ملاتونین از داروهای شیمیایی بدون نسخه در دسترس هستند.

از بهترین جایگزین‌های داروهای شیمیایی می‌توان به داروهای گیاهی اشاره کرد. برای مثال تراگزاکوم یک قرص خواب‌آور قوی گیاهی است که ترکیباتی مانند سنبل‌الطیب، بهارنارنج، گل ساعتی و... دارد. تمام این مواد خاصیت آرام‌بخشی داشته و به بهبود کیفیت خواب کمک می‌کنند. ترانکی‌وال دیگر دارو با ترکیبات گیاهی است که در کاهش اختلالات خواب نیز بسیار مؤثر عمل می‌کند.

خانم شریفی، ۷۶ ساله، برای مشکل بی‌خوابی شبانه به پزشک مراجعه کرده است. او قبلاً دیفن‌هیدرامین بدون نسخه مصرف می‌کرد اما طی روز دچار خواب‌آلودگی و گیجی شدید می‌شود و یک‌بار زمین خورده است.

پزشک دارو را قطع می‌کند و داروی ملاتونین با دوز پایین همراه با درمان رفتاری (CBT-I) جایگزین می‌شود.

این سناریو نشان می‌دهد در افراد سالمند، داروهای خواب‌آور آنتی‌هیستامینی (مثل دیفن هیدرامین) می‌توانند خطر افتادن و گیجی را افزایش دهند.

امیر، ۲۳ ساله، دانشجوی پزشکی، برای امتحانات شبانه بیدار می‌ماند و به دلیل اضطراب شب‌ها زولپیدم مصرف می‌کند. اخیراً متوجه شده بدون آن نمی‌تواند بخوابد.

پزشک وابستگی دارویی را تشخیص داده، دوز را تدریجی کاهش می‌دهد و جلسات درمان شناختی رفتاری را شروع می‌کند.

این سناریو به خطر وابستگی در مصرف طولانی‌مدت زولپیدم و اهمیت روان‌درمانی اشاره دارد.

آقای صالحی، ۳۴ ساله، شیفت‌های شبانه کار می‌کند و در تنظیم خواب دچار مشکل شده است. او از ملاتونین استفاده می‌کند اما هنوز احساس بی‌نظمی خواب دارد.

پزشک ملاتونین را به زمان‌های مشخص در روز تجویز می‌کند و محیط خواب تاریک‌تری برای روز به او توصیه می‌کند. در صورت نیاز، از داروی کم‌دوز آگونیست ملاتونین (راملتئون) استفاده می‌شود.

این سناریو کاربرد بالینی ملاتونین و اهمیت تنظیم محیط خواب را در شیفت‌کارها نشان می‌دهد.

نسترن، ۴۱ ساله، سابقه افسردگی دارد و از بی‌خوابی مزمن رنج می‌برد. او قبلاً ترازادون دریافت کرده اما اثربخشی نداشته است.

روانپزشک پس از ارزیابی کامل، داروی میرتازاپین را جایگزین کرده که هم خاصیت ضدافسردگی دارد و هم خواب‌آور ملایم است.

این سناریو کاربرد ترکیبی داروهای ضدافسردگی در درمان هم‌زمان اختلال خواب و افسردگی را نشان می‌دهد.

اختلالات خواب اگرچه در نگاه اول مشکل ساده‌ای به نظر می‌رسند، اما در صورت بی‌توجهی می‌توانند زمینه‌ساز بروز اختلالات جدی جسمی و روانی شوند. داروهای خواب‌آور می‌توانند در کوتاه‌مدت کمک‌کننده باشند، اما مصرف ناآگاهانه یا طولانی‌مدت آن‌ها با خطر وابستگی، اختلال عملکرد روزانه و عوارض جدی همراه است. انتخاب نوع دارو، زمان مصرف و مدت استفاده باید همواره بر اساس شرایط فردی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و نظر پزشک انجام شود. در کنار درمان دارویی، اصلاح سبک زندگی، رعایت بهداشت خواب و مداخلات غیردارویی مانند درمان شناختی رفتاری نقش بسیار مهمی در درمان پایدار بی‌خوابی دارند. در نهایت، آگاهی، خوددرمانی نکردن و مراجعه به متخصص، سه اصل اساسی برای حفظ سلامت خواب و به‌تبع آن، سلامت جسم و روان هستند.